Endocrine.gr

Switch to desktop

ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ Κύριο

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Τι είναι τα τριγλυκερίδια

TriglyceridesΤα τριγλυκερίδια είναι λίπος. Είναι η βασικότερη μορφή λίπους που αποθηκεύεται στο σώμα μας. Ο λιπώδεις ιστός αποτελείται από κύτταρα, τα οποία γεμίζουν με τριγλυκερίδια. Είναι οργανικές χημικές ενώσεις και το μόριό τους αποτελείται από ένα μόριο γλυκερόλης, ενωμένο με τρία μόρια ανώτερων λιπαρών οξέων. Από αυτήν ακριβώς τη σύνθεση λαμβάνουν και το χαρακτηριστικό τους όνομα τριγλυκερίδια.

Τα τριγλυκερίδια είναι ο κύριος τρόπος για να αποθηκεύουμε ενέργεια με αποτελεσματικό τρόπο. Για κάθε θερμίδα ενέργειας που χρειάζεται το σώμα μας, μπορούμε να πάρουμε διπλάσια ενέργεια από τις αποθήκες του λίπους παρά από τις άλλες δύο πηγές ενέργειας - δηλαδή τις πρωτεΐνες και τους υδατάνθρακες (τα σάκχαρα). Ένα γραμμάριο λίπους αποδίδει θεωρητικά περίπου 9 θερμίδες, ενώ ένα γραμμάριο υδατάνθρακα ή πρωτεΐνης 4 θερμίδες (Kcal).

Πως παράγονται τα τριγλυκερίδια

Τα τριγλυκερίδια συντίθενται, κατά κύριο λόγο, μέσα στα ηπατικά κύτταρα, δηλαδή μέσα στο συκώτι, καθώς και μέσα στα λιποκύτταρα, δηλαδή μέσα στα κύτταρα του λιπώδη ιστού του σώματος. Τριγλυκερίδια παράγονται στον οργανισμό με υλικά που προέρχονται και από τα τρία είδη των θρεπτικών συστατικών που περιλαμβάνονται στο διαιτολόγιό μας, δηλαδή πρωτεΐνες υδατάνθρακες και λίπος. Εφόσον το ολικό ποσό των θερμίδων που προσλαμβάνονται με την τροφή υπερβαίνει το ποσό που απαιτείται για τις άμεσες ανάγκες του σώματος σε ενέργεια, δημιουργούνται τριγλυκερίδια που αποθηκεύονται σαν λίπος. Δηλαδή, το σώμα μετατρέπει τις θερμίδες που δεν χρειάζεται άμεσα σε τριγλυκερίδια και τα μεταφέρει για αποθήκευση στα λιποκύτταρα. Αργότερα, ορμόνες ρυθμίζουν την απελευθέρωση των τριγλυκεριδίων, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες ενέργειας ανάμεσα στα γεύματα.

Η ποσότητα που χρειαζόμαστε σε τριγλυκερίδια είναι ορισμένη και μικρή. Οι μεγάλες ποσότητες δεν φέρνουν καλά αποτελέσματα. Τα περισσότερα τριγλυκερίδια μεταφέρονται μέσω του αίματος σαν λιποπρωτεΐνες πολύ χαμηλής πυκνότητας.

Τα τριγλυκερίδια παράγονται από τα ίδια τα τριγλυκερίδια της τροφής, είτε αυτά είναι φυτικής, είτε είναι ζωικής προέλευσης, από τους υδατάνθρακες της τροφής, τα οινοπνευματώδη ποτά, τα φαγητά με μεγάλη περιεκτικότητα ζάχαρης (γλυκά, κλπ.), και από τα λευκώματα (πρωτεΐνες).

Συνέπειες αυξημένων τριγλυκεριδίων

atherosclerosisΤο να έχει κάποιος υψηλά τριγλυκερίδια ή υπερτριγλυκεριδαιμία είναι ένα πολύ συνηθισμένο ιατρικό πρόβλημα στον ελληνικό πληθυσμό. Η αύξηση των τριγλυκεριδίων στο αίμα είναι επικίνδυνη. Δημιουργεί τις προϋποθέσεις για αθηρωμάτωση των αρτηριών και για σοβαρές καρδιακές ασθένειες, όπως η στεφανιαία νόσος της καρδίας (στηθάγχη, έμφραγμα μυοκαρδίου ή καρδιακή προσβολή και καρδιακή ανεπάρκεια).

Η αύξηση του επιπέδου των λιπιδίων προειδοποιεί για αυξημένο κίνδυνο βλάβης των αιμοφόρων αγγείων και χρειάζεται θεραπεία για να μειωθούν. Όταν οι τιμές τους είναι αυξημένες, ακόμα και αν υπάρχουν χαμηλές τιμές LDL και υψηλές HDL, συνιστούν κίνδυνο για την ανάπτυξη αθηρωματικής νόσου (αθηροσκλήρυνση).

Διάγνωση υψηλών τριγλυκεριδίων

Αυξημένες τιμές τριγλυκεριδίων δεν δίνουν συνήθως κανένα σύμπτωμα. Η εξέταση αίματος για την τιμή των τριγλυκεριδίων πρέπει να γίνεται μία φορά το χρόνο ή πιο συχνά όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αυξημένων λιπιδίων, μεταβολικού συνδρόμου ή διαβήτη. Η εξέταση αίματος πρέπει να γίνεται μετά από τουλάχιστον 10-14 ώρες νηστείας. Οι φυσιολογικές τιμές τριγλυκεριδίων και ο σχετικός κίνδυνος φαίνεται στο επόμενο πίνακα:

 

Επίπεδα Σοβαρότητα Αυξημένος κίνδυνος
Κάτω από 100 mg/dL Φυσιολογική Κανείς
101-150 mg/dL Οριακή Κανείς
151-199 mg/dL Ήπια Καρδιαγγειακή νόσος
200-999 mg/dL Μέτρια Καρδιαγγειακή νόσος
1000-1999 mg/dL Σοβαρή Πολύ σοβαρή υπερτριγλυκεριδαιμία
Πάνω από 2000 mg/dL Πολύ σοβαρή Παγκρεατίτιδα

  

Αίτια αυξημένων τριγλυκεριδίων

Τα τριγλυκερίδια αυξάνουν με την ηλικία. Υψηλές τιμές τριγλυκεριδίων (βλέπε πίνακα) υπάρχουν σε άτομα με οικογενή συνδυασμένη υπερλιπιδαιμία (familial combined hyperlipidemia ή multiple lipoprotein-type hyperlipidemia), στον ανεξέλεγκτο διαβήτη, στον υποθυρεοειδισμό, στη κίρρωση του ήπατος, στη παγκρεατίτιδα, στον αλκοολισμό, στη διατροφή με πολλούς υδατάνθρακες και λίγες πρωτεΐνες, στην εγκυμοσύνη, στη λήψη αντισυλληπτικών ή κάποιων άλλων φαρμάκων, στην παχυσαρκία, και σε άτομα που δεν ασκούνται. Αντίθετα, χαμηλές τιμές υπάρχουν στον υποσιτισμό, σε δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά και σε προβλήματα απορρόφησης των λιπών.

  

  • Παράγοντες αυξημένου κινδύνου
  1. Μεγαλύτερο βάρος
  2. Αλκοόλ
  3. Έλλειψη άσκησης
  • Κληρονομικές διαταραχές
  1. Οικογενής συνδυασμένη υπερλιπιδαιμία
  2. Οικογενής δυσβηταλιποπρωτεϊναιμία
  3. Οικογενής υπερτριγλυκεριδαιμία
  • Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
  • Μεταβολικό σύνδρομο
  • Εγκυμοσύνη
  • Φάρμακα
  1. Κάποια διουρητικά (θειαζίδες)
  2. Οι βήτα μπλόκερς (Beta-blockers)
  3. Τα οιστρογόνα (αντισυλληπτικά)
  4. Τα παράγωγα της ισοτρετινοΐνης για την ακμή
  5. Κορτιζόνη και κορτικοστεροειδή
  6. Κάποια φάρμακα για τον ιό HIV
  7. Κάποιοι εκλεκτικοί ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες (sirolimus)
  8. Κάποια αντιψυχωσικά (αντικαταθλιπτικά)
  • Νοσήματα
  1. Υποθυρεοειδισμός
  2. Κίρρωση του ήπατος
  3. Παγκρεατίτιδα
  4. Νεφροπάθειες
  5. Νόσος του Cushing

Θεραπεία υψηλών τριγλυκεριδίων

Ο στόχος της θεραπείας είναι η ελάττωση των τριγλυκεριδίων κάτω από 150 mg/dL. Περιλαμβάνει αλλαγές στις καθημερινές μας συνήθειες, και αν χρειαστεί, και φάρμακα.

evolution-of-fat0Αλλαγή τρόπου διαβίωσης: Το πρώτο βήμα για την ελάττωση των τριγλυκεριδίων είναι η ελάττωση του σωματικού βάρους, η άσκηση και η σωστή διατροφή με χαμηλές ποσότητες σε ζάχαρη και κεκορεσμένα λίπη. Είναι επίσης σημαντικό να περιορίσουμε στη διατροφή μας τα επεξεργασμένα άμυλα (υδατάνθρακες), όπως το άσπρο ψωμί, το άσπρο ρύζι και τα ζυμαρικά. Η κατανάλωση αλκοόλ πρέπει επίσης να είναι περιορισμένη.

Διατροφή για χαμηλά τριγλυκερίδια: Η σύσταση της δίαιτας μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα. Συγκεκριμένα, μια δίαιτα πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα, όπως λιπαρά ψάρια (π.χ. σολομός, σκουμπρί, σαρδέλες), καρύδια, φυτικές μαργαρίνες αντικατάσταση των κορεσμένων λιπών (κόκκινο κρέας, λουκάνικα, σαλάμια, μαγιονέζα και γλυκά) από μονοακόρεστα λιπαρά (ελαιόλαδο, ανάλατοι ξηροί καρποί), καθώς και μια μείωση της πρόσληψης, κυρίως απλών υδατανθράκων, όπως τα ζυμαρικά, το ρύζι, το άσπρο ψωμί και τα αναψυκτικά, ελαττώνει την συγκέντρωση των τριγλυκεριδίων στο αίμα, προτιμώντας τους σύνθετους όπως ζυμαρικά ολικής αλέσεως, ρύζι αναποφλοίωτο και ψωμί πολύσπορο. Σημασία δεν έχει όμως μόνο το τι τρώει κάποιος, αλλά και η ποσότητα. Αν τρώει περισσότερο από ότι καίει τα τριγλυκερίδια στο αίμα θα εκτοξευθούν στα ύψη.

ΝιασίνηΦάρμακα

Εκτός από τις αλλαγές στο τρόπο διαβίωσης, μπορεί να χρειαστεί και η χορήγηση κάποιων συμπληρωμάτων διατροφής, ή και φαρμάκων.

Νιασίνη: Η νιασίνη ή βιταμίνη Β3 περιλαμβάνει δύο συγγενικά συστατικά, το νικοτινικό οξύ και το νικοτιναμίδιο ή νιασιναμίδιο. Περιέχεται στο κρέας, τα ψαρικά, τα γαλακτοκομικά, τα δημητριακά ολικής άλεσης και στα πράσινα χορταρικά. Καταστρέφεται εύκολα με το μαγείρεμα. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη νιασίνης ανέρχεται σε 18 mg για τους άνδρες και 13 mg για τις γυναίκες. Η νιασίνη σε μεγάλες δόσεις 1000-2000 mg ημερησίως ελαττώνει τα τριγλυκερίδια, τη κακή χοληστερίνη (LDL) και αυξάνει τη καλή χοληστερίνη (HDL). Στις δόσεις αυτές όμως μπορεί να προκαλέσει αγγειοδιαστολή, με αποτέλεσμα την εμφάνιση υπότασης, ερυθρότητας και εξάψεων.

Τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα: Ανήκουν στην κατηγορία των λιπαρών οξέων που δεν μπορεί να παράγει το σώμα μας, άρα πρέπει να τα προσλάβουμε από την καθημερινή μας διατροφή. Τα τρία είδη ωμέγα 3 λιπαρών οξέων που είναι γνωστά είναι το άλφα λινολεϊκό οξύ (ALA) το Omega-3 sourcesεικοσαπεντανοϊκό οξύ (ΕPA) και το δεκαεξανοϊκό οξύ (DHA). Το άλφα λινολεϊκό οξύ είναι η φυτική μορφή των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων και βρίσκεται κυρίως στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, στο λιναρόσπορο, στο λινέλαιο, στο λάδι κανόλα, στα φύκια και στα καρύδια. Τα άλλα δύο είδη λιπαρών οξέων (το εικοσαπεντανοϊκό οξύ και το δεκαεξανοϊκό οξύ) είναι ιχθυέλαια και τα βρίσκουμε σε λιπαρά ψάρια όπως σκουμπρί, σολομός, ρέγκα, φρέσκος τόνος, σαρδέλες, πέστροφα, πέρκα, μπαρμπούνι, γαύρος, γλώσσα, κουτσομούρα, μαρίδα, αθερίνα, αντζούγια, και μπακαλιάρος.

Όταν προσλαμβάνουμε άλφα λινολεϊκό οξύ (ALA) από τη διατροφή μας, αυτό μετατρέπεται σε εικοσαπεντανοϊκό οξύ (ΕPA) και δεκαεξανοϊκό οξύ (DHA), τα οποία είναι πιο εύκολα για χρήση από τον οργανισμό μας. Η μετατροπή αυτή όμως είναι αναποτελεσματική μιας και μόνο ένα ποσοστό της τάξης του 5-20% του άλφα- λινολενικού οξέως (ALA) μετατρέπεται σε εικοσιπεντανοϊκό οξύ (EPA) και δοκοσαεξανοϊκο οξύ (DHA). Για αυτόν τον λόγο, είναι προτιμότερο τα ωμέγα-3 λιπαρά στη διατροφή μας να προέρχονται από τα ψάρια και όχι οπό φυτικής προέλευσης τρόφιμα. Παρ' όλα αυτά, η μειωμένη κατανάλωση ψαρικών, που χαρακτηρίζει τη διατροφή μας σήμερα, αυξάνει την ανάγκη κατανάλωσης φυτικών ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.

Omega-3Παράγωγα του ινικού οξέος (φιμπράτες): Οι φιμπράτες αποτελούν τα φάρμακα πρώτης επιλογής για την αντιμετώπιση της υπερτριγλυκεριδαιμίας. Ενεργοποιούν τη λιποπρωτεϊνική λιπάση, αναστέλλουν την αναγωγάση του 3-υδροξυ-3-μεθυλ-γλουταρικού συνενζύμου Α (HMG-CoA) και αυξάνουν τον καταβολισμό των λιποπρωτεϊνών πολύ χαμηλής πυκνότητας (VLDL). Τα φάρμακα αυτά μειώνουν τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων (κατά 20-50%) και αυξάνουν τα επίπεδα της HDL χοληστερόλης (κατά 10-30%). Οι φιμπράτες μειώνουν τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης σε ασθενείς με αυξημένα επίπεδα LDL χοληστερόλης πριν την έναρξη της θεραπείας. Σημαντικές μειώσεις των τιμών της LDL χοληστερόλης παρατηρούνται μετά τη χορήγηση των νεωτέρων φαρμάκων αυτής της ομάδας και κυρίως μετά τη χορήγηση της φαινοφιβράτης. Σαν παρενέργειες αναφέρονται γαστρεντερικές διαταραχές, κοιλιακοί πόνοι, εξάνθημα,  ηπατομεγαλία, μείωση της γενετήσιας ορμής, μυοπάθεια, χολολιθίαση αύξηση της CPK και των ηπατικών ενζύμων.

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 03 Μαρτίου 2013 17:18
Super User

Ο Σπύρος Παύλου είναι Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος και επιστημονικός διευθυντής της Ιατρικής εταιρείας Endocrine Clinics

Ιστότοπος: www.endocrine.gr
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΙΠΙΔΙΩΝ »

Προσθήκη σχολίου

Make sure you enter the (*) required information where indicated.Basic HTML code is allowed.

All rights reserved.

Top Desktop version